Góra Mirkowa. Pozostaje zagadką, dlaczego najwyższe, bo sięgające 121,5 m. n.p.m. wzniesienie Puszczy Tarnowskiej nie doczekało się w czasach historycznych nazwy własnej. Takie nazwy nadawano z zasady często wzgórzom zdecydowanie niższym, nie wspominając już o wyniosłościach podobnej wysokości, np. sąsiedniej Wysokiej Hali – 119,0 [niem. Almas-Höh] czy niedalekiego Glinnego [niem. Glimp-Berge – 117,5 m. n.p.m.

Czytaj więcej...

Góra Studzienna. Jeszcze do niedawna nie miałem żadnej wiedzy na temat "Góry Studziennej". Decydując się na jej odszukanie, kierowałem się informacjami uzyskanymi podczas poszukiwania materiałów do opisu Studni Haussmana i inspiracją historyka i badacza Pawła Łachowskiego, który potwierdził, że na obszarze d. Puszczy Tarnowskiej znajdowało się więcej studni.

Czytaj więcej...

Grodzisko w Lipinkach. Wśród historycznych obiektów obronnych na Ziemi Sławskiej wymienia się: gród kasztelański w Tarnowie, grodzisko w pobliżu Sławy, a także obiekty określane w literaturze tematu, jako siedziby rycerskie w Krzepielowie, Przybyszowie i Radzyniu oraz w Lipinkach [niem. Linden].

Lipińskie "grodzisko", a dokładniej jego pozostałości w postaci niewielkiej terenowej wyniosłości otoczonej fosą znajdują się w centralnej części wsi, kilkaset zaledwie metrów od linii prowadzącej przez miejscowość drogi powiatowej 1011F Sława – Krążkowo - Wschowa. Początków dworu "na kopcu", jak go niekiedy kwalifikują badacze, położonego na podmokłych łąkach, należy doszukiwać się w I-szej połowie XV wieku.

Składający się z budynku mieszkalnego - możliwe, że z wieżą oraz budynku gospodarczego zespół drewnianych obiektów zbudowano na owalnym majdanie o średnicy ok. 30 m. Wysokość wyniesienia ponad otaczającą okolicę wynosiła ok. 2 m. Było one wzmocnione przez dwa rzędy pali z drzew iglastych i dębowych oraz otoczone fosą o szerokości 6-8m. Wszystko dodatkowo okalał wał zewnętrzny, obecnie już zatarty.

Pierwsza pisemną wzmianka o właścicielu pojawiła się w roku 1515. Był nim Hans Kottwitz. W roku 1557 majątek przejął Hans Nebelschütz i ta rodzina władała nim do schyłku XVIII w. W latach 20-tych XVII w. dokonano przebudowy siedziby. Budynek drewniany został zastąpiony murowanym. Zbudowano go na kamiennych fundamentach. Podobną ewolucję przeszedł budynek gospodarczy.

W 2008 r. podczas prac wykopaliskowych prowadzonych przez prof. Dominika Nowakowskiego z PAN na terenie grodziska ujawniono obecność naczyń kuchennych oraz kafli piecowych. Wcześniej, gdyż już roku 1931 znaleziono na nim liczne naczynia gliniane, które były eksponowane w miejscowej szkole.

Dokładna architektura oraz historia lipińskiego grodziska nie są niestety znane. Obiekt zniknął w nieustalonych okolicznościach na przełomie XVIII i XIX wieku. Miejsce po nim w okresie między wojnami zostało uznane za pomnik kultury [zabytek]. Na ówczesnych mapach pisywano je jako: Burghügel, co w prostym tłumaczeniu należałoby uznać za zamkowe wzgórze lub pagórek. Miejscowa ludność często posługiwała się potocznym określeniem "Insel", co oznacza w języku polskim wyspę.

Po II wojnie światowej nie przypisano już miejscu statusu zabytku i stan taki pozostaje do dnia dzisiejszego.

Jakkolwiek Lipinki nie leżą na obszarze Puszczy Tarnowskiej, to jednak znajdują się w jej bezpośredniej bliskości, co sprawiło, że tematyka grodziska trafiła do tej encyklopedii. Należy mieć na uwadze, że z Lipinek można dostać się w głąb Puszczy co najmniej trzema różnymi drogami, a jedna z nich przechodzi przy samym grodzisku.

Tę właśnie drogę należałoby zarekomendować, jako najwłaściwszą do odnalezienia dawnej siedziby rycerskiej. Przejeżdżając przez Lipinki od strony Sławy mijamy w pewnym momencie po prawej stronie drogi kościół pw. MB Rokitniańskiej. Tuż za nim znajduje się wybrukowana tzw. kocimi łbami droga w prawo. Skręcamy w prawo na tę drogę i jedziemy ok. 300 m. Relikty grodziska zobaczymy po naszej prawej stronie na łące wśród zarośli olchowych.

Przemieszczając się od strony Krążkowa, zjazd do grodziska będziemy mieli tuż przed kościołem. Skręcamy wówczas oczywiście na lewo.

Jan WOJTASIK


Dane orientacyjne dla GPS:

Dł. geogr. 16°03'07.41" E

Szer. geogr. 51°50'28.90" N

Przy opracowaniu tego materiału, poza mapami historycznymi, wykorzystano m.in. mapy: mapę "Pojezierze Sławskie" Wydawnictwa Turystycznego PLAN s.c. oraz skany pobrane ze stron internetowych "geoportal.gov.pl" i Google Maps oraz pracę Dominika Nowakowskiego pt. Od wczesnośredniowiecznego grodu do miasta lokacyjnego. Rozwój struktur osadniczych w okolicach Sławy w średniowieczu, /w/; Alfred Roesler [red.], Siedem wykładów na siedem wieków Sławy, Sława 2014, a także informacje z Portalu "Dolny Śląsk - Dziedzictwo przeszłości".

 

Głaz "Widmo". Jeszcze nie tak dawno liczyłem się z ewentualnością, że żadnego głazu nigdy tym miejscu nie było. Za prawdopodobną uznawałem też możliwość, że kiedyś stał tam, gdzie mniej czy bardziej dokładnie oznaczono jego obecność na niektórych mapach, także tych współczesnych. Spotkać go jednak mógł los podobny losowi wielu innych głazów narzutowych z obszaru dawnej Puszczy Tarnowskiej.

Czytaj więcej...

Głaz Andrzeja. Chociaż zapewne liczy sobie miliony lat, jest obecnie najmłodszym pomnikiem przyrody w Puszczy Tarnowskiej. Odkryty został w pobliżu Jodłowa wiosną 2015 r. przez Pana Andrzeja Zawadzkiego w oddziale leśnym nr 35.

Czytaj więcej...

pogoda.net